MÈO GIÀ HÓA CÁO

Tô Hoài: "Đã đành, tác phẩm hay sẽ trở nên tác phẩm của chung mọi người. Nhưng viết cho các em, trước nhất, phải là của các em. Ví dụ: Chức năng giáo dục ở một sáng tác cho các em là quan trọng bậc nhất, không thể bàn cãi". 

Có hai chú mèo nhỏ. Một tên là Mimi. Một tên là Tam Thể. Mimi mặc cái áo đen tuyền, như nhung tơ. Hai con mắt xanh trong, coi rất đỗi thông minh. Còn Tam Thể bộ lông đúng như nghĩa của hai chữ ấy. Nó gồm ba sắc trắng, vàng, đen. Hai con mèo đều tinh nhanh, hoạt động và láu lỉnh. Chúng thuộc lớp mèo mới sinh ra khoảng mùa đông năm ngoái. Đến bây giờ chưa đầy một năm. Bởi vậy, bước đường du lịch đây đó của hai cậu nhỏ, dài nhất mới là từ vườn sau lên đ nhà trên. Chứ chưa ra đến đầu ngõ. Và chưa được trông thấy đường cái bao giờ.

Tuy vậy, Mimi và Tam Thể vẫn cho mình là tay ghê chứ chẳng vừa đâu. Những con mèo trẻ tuổi, hóm hỉnh và ngang ngược. Bởi vì chúng cũng không còn có ai dạy bảo. Mẹ chúng mùa đông năm ngoái mắc bệnh ho hen rồi từ trần. Trong họ nhà mèo ở nhà chỉ còn mỗi một lão mèo Mướp. Nhưng cụ Mướp đã già, và dường như có tính lẩn thẩn, suốt ngày chỉ ngồi lừ đừ. Đêm tối mò cụ Mướp có rà rà những đâu đâu hay vẫn ngồi xó, Mimi và Tam Thể cũng không biết.

Một buổi sáng kia, sau bữa cơm sáng, Mimi và Tam Thể ngồi chuyện gẫu. Hai cậu vừa trò chuyện vừa rửa mặt. Mèo rửa mặt thì thật tài tình và đáng nhất hạng trên thế giới. Này nhé: Trong bọn anh em chúng ta đây, không thiếu những anh lười. Mỗi người lười một kiểu. Kể chẳng xiết được. Có anh ngồi buổi sáng mùa rét trở dậy, dúng một ngón tay vào nước mà rửa mặt. Mèo không bao giờ thèm rửa mặt bằng nước. Mèo rửa mặt không. Mèo đưa một bàn chân trước, xoa lên mõm, lên mũi, lên tại mấy cái. Thế là xong việc. Mà việc rửa mặt khan ấy mèo chỉ làm vào những lúc thong thả nhất, trời có nắng to mà thôi. Như sáng hôm nay.

Hai chú mèo ngồi vừa rửa mặt suông vừa chuyện lăng nhăng. Ăn no rỗi việc, nói năng và nghĩ nhảm.

Chợt, một chó Nhôm từ ngoài vườn len lén chạy vào. Hai chú mèo trông thấy. Lập tức câu chuyện vu vơ xoay nói đến anh chó. Nghĩa là hai mèo ta đổi chiều nói xấu chó. Như cái thằng Nhôm này thì mèng thực, chó gì, chó nhãi. Mình mẩy bằng cái nắm tay mà lại ghẻ lở kềnh càng gớm chết. Hai mắt lấm lét, lúc nào cũng linh lỉnh trông trộm như quân ăn cắp ngày.

Mimi bảo Tam Thể:

- Cái thằng ăn mày kia, sao tớ ghét thế!

- Tớ cũng vậy. Bẩn cả mắt!

Bỗng Mimi reo to:

- Ờ ờ, hay là... hay là...

Rồi Mimi ghé tai Tam Thể, thì thào. Tam Thể dường như đắc chí, nhe mõm, hếch râu tủm tỉm cười. Hai anh cùng nháy nhau ra hiệu bí mật. Rồi Mimi cất tiếng gọi con chó nhỏ lại. Con Nhôm len lén đến giương đôi mắt lơ láo nhìn hai bác mèo. Bởi vì chó và mèo ít khi giao thiệp với nhau. Mà chó thì vốn hiền lành, háu ăn, chẳng chơi bời với ai. Đã thành tục ngữ: ghét nhau như chó với mèo mà. Mimi nói:

- Này em. Ta bảo em điều này.

- Dạ.

- Sáng nay em ăn mấy vực cơm?

Chó tần ngần:

- Ăn ba bát. Ba bát người ta đổ vào chậu, hòa với nước vo.

- Ăn như thế là đủ no chưa?

-… Cũng chưa đủ. Kể ra còn moi mói. Tôi phải thêm một bát nữa, thì mới chắc bụng được.

Mimi cười, ngọt ngào:

- Em nói đúng đấy, lão chủ nhà này rất cay nghiệt. Không bao giờ lão cho anh em mình được no. Chao ơi, nghĩ nỗi ở đây thì khổ lắm.

Nhôm đáp ngập ngừng:

- Vâng, ở đây khổ thực!

Mimi lại cười:

- Nhưng đùa đấy thôi. Ở đây cũng không đến nỗi khổ quá. Hoặc có cũng chỉ khổ cho những đứa dốt nát. Nếu thông minh một chút, lúc nào cũng dễ chịu, bảo thật đấy.

Chó ta ngớ ra:

- Ông... à bác bảo thông minh, là thông minh làm sao cơ?

- Thông minh là... thông minh chứ.

- ?

- Nghĩa là thế này: Tất cả mọi kẻ ở trong nhà lão hà tiện này đều bị đói, riêng có hai anh em ta đây lúc nào cũng no phướn bụng. Chúng ta no lắm đến đỗi cơm chỉ rình ói ở trong cổ ra. Gớm thế kia chứ!

- Ồ, gớm thực. Hai bác làm thế nào mà được no luôn luôn vậy?

- Phải có mẹo chứ.

- Mẹo? Mẹo sao ạ?

- Ồ, mẹo này quái lắm. Ta coi bộ chú em hôm nào cũng đói, dường như muốn biết cái mẹo báu này của chúng ta phải không?

- Vâng, có thế.

lan idgno

- Ta cũng không hẹp gì mà không bảo. Cùng là chỗ anh em trong nhà cả. Nhưng ta hỏi: chú em có dám trò chuyện với ông chủ không?

Chó nghĩ rồi buồn rầu đáp:

- Tôi sợ lắm. Tôi chưa dám nói với ông chủ bao giờ. Tôi biết ông ấy ghét tôi lắm. Chắc vì tôi bẩn thỉu lại ốm o. Hễ trông thấy tôi đâu là ông ấy rình quất. Còn nói năng gì nữa. Tôi xin chịu.

Mimi gật gù:

- Ở ở... Ta tưởng chủ em có giao thiệp với ông chủ. Ta sẽ mách mấy câu nói thực có lý và hay, ông ta sẽ cho chủ em ăn nó tức khác. Nhưng thôi, ta đã có cách khác giúp chủ. Bốn chân chủ khỏe đấy chứ?

- Khỏe.

- Chú có thể nhảy được lên thêm hè cao thế kia không?

- Có thể.

- Ta mách chú nhé: đằng cuối chạn, ông chủ để một rá cơm nguội. Bây giờ chú ra trèo lên chạn, cứ việc húc mõm vào ăn cho kỳ no hãy thôi. Chén xong chú vào trong nhà trông thấy ông chủ thì thưa: "Thưa ông, tôi xơi no nê rồi". Ông ấy sẽ gật đầu, hàng lòng. Sáng mai, chú lại cứ việc đàng hoàng trèo lên cuối chạn, hãy móm ăn như thường

- Ôi chao ôi, sao lại sướng thể? Tại sao ông chủ lại dễ dãi thế, hai bác?

- Ấy, ông ta chỉ dễ dãi với những kẻ hiểu biết thôi. Chú chẳng thấy ông ta cay nghiệt với chú, bởi vì chú không hiểu biết đó ư?

- Vâng, vâng, vậy muốn hiểu biết, tôi cứ làm thế?

- Phải, cứ làm thể

Chó Nhôm liền "cử làm như thế" ngay. Nghĩa là Nhôm ta chạy đến góc chạn. Ngẩng lên nhìn, quả nhiên thấy ở trên sân có để một cái rả. Nó đánh hơi thoảng cũng biết là rá cơm nguội rồi. Nhôm leo ngay lên. Nhôm đã được các anh mèo dạy cho hiểu biết mà! Vả lại, thực tình Nhôm cũng hơi đói. Khốn nạn, những con chó gầy lúc nào mà chẳng đói! Trông thấy cơm thì sống chết cũng hục mũi vào, Nhôm trèo lên chạn. Nhưng không trèo nổi, đành đứng thì hai chân trước, kiễng chân sau lên và hục mõm vào khều cái rá. Nó sốc nhai tốp tốp. Chẳng mấy lúc, hết nhẵn rá cơm. Bụng cũng đã có vẻ chặt. Nó bước xuống đi lắc lư lửng thửng vào trong nhà.

Trong khi ấy, Mimi và Tam Thể rón rén theo. Chúng đưa mắt. Và cười với nhau.

Nhôm vào trong nhà tìm ông chủ thực. Nó thấy ông chủ ngồi trên phản. Nó ngoe nguẩy đuôi, lấy cái điệu vui vẻ nịnh phỉnh mà nói rằng:

- Thưa ông, tôi ăn rồi ạ!

Ông chủ nhỏm dậy, trừng mắt:

- Mày ăn gì?

- Tôi ăn cơm.

Nhôm quay mũi ra, làm hiệu trỏ về phía chạn bát. Ông chủ nhìn theo. Bỗng ông hét lên một tiếng. Rồi ông chạy thẳng về phía chạn. Chiếc rá hết cơm đã lật nghiêng. Ông rền rĩ lên:

- Cơm của tao! Cơm của tao để đấy mà dám ăn!

Sẵn cái gậy trong xó cửa, ông phết cho Nhôm một trận nên thân. Nhôm tru lăn tréo lộn, kêu la lạy van rối rít.

Trong khi ấy, Mimi và Tam Thể núp ngoài khe cửa nhe mỏm cười khoái. Cùng lấy làm khoái lắm.

***

Nhôm khóc hai ngày, mới nguôi cơn đau. Nó đi tìm hai con mèo quái ác và hỏi. Hai con mèo nhăn răng ra, nói:

- Chú mình ơi! Mọi khi các anh vẫn ăn vẫn vào thưa bẩm thế, không ai làm sao. Chẳng may cho chú mình. Chắc lúc bấy giờ ông chủ ấy đường tức giận cái gì đó. Thôi, chia buồn cùng chú.

Nhôm toan sừng sộ cãi nhau, đánh nhau cũng được. Tức lắm. Nhưng Nhôm đú lưỡi, không nói được. Nhôm cũng kém, không thông cãi nhau được. Nhôm đành khóc, hai hàng nước mắt tuôn ròng ròng. Nhôm lủi thủi đi ra vườn sau.

Hai con mèo cười giễu cùng nhau, ra vẻ hả hê.

Nhưng hả hê nỗi gì, hơi hai thang mèo tai ác!

Chúng mây lửa cho kẻ khác bị đòn đánh mà chúng mày khoái chí lắm ư? Có như thế. Và chẳng những thế, tệ hơn nữa, chúng lại còn rắp tâm trêu nghịch Nhôm thêm.

Một hôm, người ta trông thấy Mimi và Tam Thể ra nhởn nhơ ngoài ngõ. Bỗng hai đứa thì thầm với nhau. Rồi cũng chạy miết vào trong nhà. Nét mặt vụt hớt hải, nhợt nhạt như có điều đang sợ hãi lắm.

Chúng chạy đi tìm mẹ Nhôm. Mẹ Nhôm đường nằm ngủ, cuộn tròn đuôi trong gầm phản. Tam Thể, Mimi nhảy đến. Hai con cùng lay mụ chó gầy hay ốm. Chúng kêu rối rít:

- Mụ ơi! Mụ ơi!

Mụ Nhôm nhỏm dậy, ngơ ngác:

- Cái gì?

- Thằng Nhôm ngã chết đuối ở ngoài ao kia!

- Ối trời ôi! Đâu? Đâu?

- Ở ngoài đầu xóm.

Mụ cuống cuồng. Mụ chạy lập cập, run rẩy. Tam Thể nói với theo:

- Cứ chậm chậm thôi. Đằng nào nó cũng ngã xuống ao rồi mà!

Nhưng mụ không nghe tiếng. Mụ càng chạy. Mõm mụ rên rỉ:

- Khốn khổ con tôi! Khốn khổ con tôi!..

Lúc mụ ra đến bờ ao, trông trước trông sau, không thấy Nhôm. Mụ gọi réo:

- Nhôm ơi! Ới Nhôm ơi!...

Thì thằng Nhôm, lù lù trong bụi cỏ, xế bên bờ ao chui ra. Mẹ nó vừa mừng vừa sợ lại vừa tức:

- Tao tưởng mày chết đuối rồi?

- Không, con vẫn chơi từ sáng ở đây.

- Sao mình mẩy mày ướt thế kia?

- Cỏ ướt đấy, mẹ ạ.

- Nói láo. Đúng mày lội xuống ao. Người ta bảo mày ngã chết đuối.

- Ai?

- Bọn thằng Tam Thể.

- Ối! Nó vu cho tôi.

- Vu à? Vu à? Mày cũng ít là cái nghịch. Từ giờ thì chừa lội xuống ao. Này... này.., này...

Vừa nói, mụ vừa cắn ngoặc cổ con. Nhôm tức quá. Bởi vì Nhôm quả tình là oan. Từ sáng, Nhôm vẫn nằm chơi trên bờ. Thế mà mẹ Nhôm đánh. Mẹ Nhôm nhay Nhôm một trận kịch liệt. Nhôm đau quá. Nhôm nghĩ vừa cáu thằng Tam Thể, lại vừa giận mẹ. Nó kêu toáng lên. Thành thử hai mẹ con choảng nhau la rít ầm cả một góc ngõ. Dần dần, Nhôm chạy lùi mãi vào trong sân. Mẹ nó đương còn hăng, đuổi theo đánh. Cuộc xung đột ủng oẳng loạn xạ vào tận trong.

Ông chủ đương nằm ngủ. Ông chủ ngủ say. Thế mà nghe tiếng chó sủa đinh tai. Ông phải thức dậy, Ông tưởng có khách vào chơi. Nhưng nhìn ra sản chẳng thấy đâu. Chỉ thấy hai mẹ con nhà Nhôm cắn nhau lung tung. Ông tức điên người. Ông vác cái gậy ra sân. Ông nện cả hai mẹ con. Bị đàn áp, đám đánh nhau vội tan. Mẹ chạy vào trong gầm phản. Con phới ra ngõ.

Nhưng ông chủ vẫn chưa nguôi giận. Cái này là cái nguy. Bởi vì ông chủ còn oai hơn ông Thiên Lôi, có cái lưỡi tầm sét muốn đánh ai thì đánh, ông ấy có quyền sinh sát ở trong nhà lúc nào cũng được. Chứ ông Thiên Lôi phải đợi mưa gió mới ra tay được. Buổi chiều hôm ấy, ngồi uống rượu, ông nói:

- Mẹ con nhà chó Nhôm này hư lắm. Hôm nào cũng cắn nhau. Ừ, để mai ông bán thằng Nhôm con đi xem chúng mày còn cãi nhau vào đâu nữa!

Sáng hôm sau, ông làm như lời ông nói. Nghĩa là ông sai anh Cai Vườn lôi Nhôm con lên chợ. Bửa đó nhằm ngày phiên chợ.

Thể là hai mẹ con bỗng dưng phải xa nhau. Mấy hôm người ta còn trông thấy mụ chó Nhôm thơ thẩn ngoài vườn, buồn rầu lủi thủi. Mụ nhở con Con hư thì phải đánh. Nhưng mẹ nào mẹ chẳng thương con! Mụ buồn lắm.

Chỉ có mình Mimi và Tam Thể ngấm ngầm lấy cải việc ấy làm thích. Bởi vì chúng đã gây ra cái việc độc ác này. Chúng còn thì thào chuyện lấy làm kỳ thú lắm, đến mấy ngày nữa.

- Nhưng... rồi chúng cũng buồn. Cũng buồn, bởi vì không còn con Nhôm để mà trêu nghịch nữa. Mất một thằng để trêu. Song chỉ buồn thoang thoáng thôi. Rồi chúng lại tìm chơi những trò tinh nghịch khác.

***

Những trò chơi khác? Biết bao nhiêu trò chơi cho qua được những ngày tháng rỗi rãi. Giá là như trẻ con các nhà thì chúng đã cắp sách đi trường mà học tập. Nhưng dốt như mèo, như chó, như bò, đã tai tiếng, không có trường dạy mèo. Thành thử hai con mèo nhỏ chỉ rủ nhau đi chơi nhăng. Sự lêu lổng khiến hư thân. Mà thong thả không có việc thì chỉ nghĩ quẩn. Người ta bảo hết khôn thì dồn đến dại là cái nghĩa na ná như thế vậy.

Trước hết, chúng nghĩ khôn. Mimi hỏi Tam Thể:

- Đằng ấy thử ngẫm kỹ xem họ nhà mèo chúng ta sống ở trên đời để làm gì?

- Để ăn cơm.

- Bậy! Ai chẳng ăn cơm. Phải có một việc để làm chứ. Việc gì? Họ hàng ta có việc gì?

Tam Thể reo lên:

- Nghĩ ra rồi. Người ta nuôi để chúng mình làm việc cho người ta.

- Làm việc gì?

- Bắt chuột! Bắt chuột. Chuột cắn quần, cắn áo. Chuột gặm giày dép. Chuột gặm cả chân người ta. Chuột ăn vụng. Chuột là bọn tai hại tối vô ích. Công việc chúng ta là bắt tiêu diệt chuột cho nhà ông chủ.

- Phải đó.

Thế đàng ấy đã bắt chuột bao giờ chưa nhỉ?

- Chưa!

- Chao! Vậy từ giờ ta phải bắt chuột. Chuột làm hại người ta nhiều. Chúng ta phải giết hết. Có được như vậy, mới là chúng ta sống có ích. Vả lại, chúng ta cũng đã đến tuổi thanh niên rồi.

Từ hôm ấy, Mimi và Tam Thể hè nhau mò mẫm lùng chuột. Hai cậu rủ nhau từ nhà trên xuống góc bếp, xó nào cũng dò đến. Vừa đi vừa la hét meo meo ỏm tỏi. Ra lối như là có các quan tướng đi đây, quân tiểu yêu ở đâu, mau mau ra nộp mạng.

Nhưng chẳng có quân tiểu yêu nào ra nộp mạng hết. Mèo đi bắt chuột mà lại chuông mõ rầm lên như vậy, thì chuột nào ra! Chuột nào dám ra! Hai gã mèo đi suốt một ngày, mỏi cẳng và mỗi mõm quá. Bấy giờ đến đầu tường, trời vừa hay tối. Hai chú mèo đứng ngẩn ngơ, nhìn ra vườn.

Sự thực cũng chẳng còn một nhách chuột nào ở trong nhà. Có bao nhiêu, thì bà mèo Mướp đã bắt ngoạm hết. Mướp ở nhà này đã hơn mười năm nay. Ngày xưa trong nhà vô lủng các thứ chuột. Chuột phá hoại đủ thứ. Chuột làm tổ ngay trong chạn bát mà ở. Từ khi bà lão Mướp về bắt diệt hết. Còn con nào đã trốn sạch. Chỉ có hai cụ chuột cũng rất gớm ghê không chịu chạy theo đàn, nhất quyết ở lại chống nhau với mèo Mướp, quyết giết Mướp bảo thù cho họ chuột. Hai lão đã đánh nhau với Mướp nhiều trận gớm ghê. Mèo Mướp không hạ được. Chúng những hai tay có võ, thành thử không thể gọi là địch thủ xoàng được. Nếu Mướp không cứng và nhanh thì bị què gãy là khác. Nhưng sau Mướp lừa mẹo tìm cách đánh nhau với từng lão một. Quả nhiên, hai con chuột cống thua. Một con bị thương ở bắp đùi. Con khác thấy thế nguy, cõng bạn chạy miết. Thế là chạy mất, không biết chạy đi đâu. Từ đẩy không trở về nữa; bà lão Mướp nhất thống được thiên hạ. Một mình một giang sơn. Chì thỉnh thoảng, có anh chuột nhắt nào lưởng vường ở đâu lạc đến. Nhưng ngửi thấy hơi mèo lại biến bay chạy đi ngay. Đôi khi, cũng có một nhách chuột chù tò mò qua chơi. Chuột chù hôi rình rình. Mèo không thèm ăn. Mèo chỉ gừ một tiếng. Chuột chù cũng lủi ngay. Tức là trong nhà bây giờ sạch trơn. Một cái lông chuột cũng chẳng có.

Vậy hai chú mèo oắt biết gào biết tìm mấy ngày cho ra một chú chuột cỏn con. Nhưng tối hôm ấy, hai cậu nằm, lại phỉnh phờ nịnh lẫn nhau. Mimi rằng: "Chúng mình oai quá".

- Sao?

Chỉ mới nghe tiếng quát "meo meo" là chuột đã sợ hết vía, chắc hai tai cụp cả xuống.

- Ờ ờ. Chúng mình oai thực.

Ngẫm nghĩ, rồi Tam Thể cũng nói:

- Này, nhiều lúc tớ đứng yên, lắng nghe cũng có tiếng lích rích, đúng tiếng chuột đùa nhau. Thế mà hễ kêu lên một tiếng, chúng đã biến đâu mất. La hét thế cũng tốt, mong chẳng bắt được. Hay là từ mai, im lặng đi, bí mật rình bắt sống,

- Mẹo của đằng ấy hay lắm. Ta quyết bắt sống mấy chú coi!

Sáng hôm sau, Mimi và Tam Thể mò mẫm đi im lặng rình chuột. Chúng bước rón rén vào các ngõ ngách tối tăm. Có lúc nhìn thấy cả thỏ nữa. Nhưng cũng không hề thoáng thấy một chú chuột nào. Tôi đến, hai anh em lại nịnh nhau. Tam Thể rằng:

- Chúng mình tài thực.

- Sao mà tài?

- Đấy, chỉ mới hét có một hôm mà đã hết chuột. Hôm trước, tôi còn nghe tiếng chuột kêu lích rích. Cả ngày hôm nay, tịnh không nghe thấy gì nữa. Chắc chúng bồng bế nhau, cuốn xéo dọn đi tối qua, lúc chúng mình đã ngủ ấy.

- Có lẽ. Nhưng cũng cứ thử rình thêm xem.

Hai con nỡm còn rình mò luôn mấy hôm nữa. Nhưng không thấy chuột.

Rồi có một buổi chiều tối. Mimi cùng Tam Thể vơ vẩn ngoài sân. Nhìn ra vườn sau. Trời tối om, trên nền sân đất chập chờn những bóng loáng thoáng. Hai anh mèo ngạc nhiên, rỉ tai nhau:

- Chuột?

- Có lẽ.

- Chúng nó cùng gượng nhẹ bước ra sân. Hai anh cùng run. Trời ơi! Bây giờ mới rõ ràng trông thấy chuột. Trong đời, lần này là lần đầu. Bóng hình chập chờn... Đúng là bóng chuột. À, nó lại chạy loăng quăng rối rít. Chao ôi, chuột chuột, chúng mày chết đến nơi rồi.

Hai con mèo nhảy choàng ra. Nhưng không phải chuột. Đó là mấy con nhái, con cóc, thấy trời tối thì nhảy ra vồ muỗi đất. Những con nhái, thấy động nhảy lăng quăng. Các cậu cóc thì đứng yên, phềnh bụng thực to, há miệng đợi đớp.

Mimi và Tam Thể cùng là những gã họ hàng mèo mũi đỏ. Mèo mũi đỏ nghĩa là mèo cũng xơi thịt nhái tanh tưởi. Cho nên, không phải chuột, thì là nhái, cũng nhai bừa. Từ chiều hôm ấy hai chú mèo lại ra vườn lần mò bắt nhái. Có khi chúng tha cả nhái vào trong thềm nhà, ngồi nhai rau ráu. Anh Cai Vườn nghe tiếng, chạy ra đuổi đánh, hai con mèo chạy dài. Chứng nào vẫn tật ấy, mèo không bỏ được tật ăn nhái tanh và làm bẩn cả thềm hè.

Nhưng rồi nhái cũng bảo nhau không ra sân nữa. Mèo hết cái ăn. Chỉ thỉnh thoảng lắm mới tóm được một chú. Có khi tranh nhau, hai anh em đả nhau ra chuyện.

***

Ngoài vườn có một đàn gà con. Khốn khổ, đàn gà. Chúng nó cũng có mẹ hẳn hoi. Nhưng bác Cai Vườn muốn cho gà mái mẹ đẻ trứng sớm nên đã bắt nhốt mẹ chúng nó vào cái loa, không trông thấy được, mặc cho đàn con đi một mình. Đàn con đi vơ vẩn suốt ngày ở ngoài sân. Bọn trẻ ấy cũng chịu khó đi kiếm ăn lẽo đẽo tha thủi. Buổi chiều đến, chúng kêu nhao nhác gọi mẹ, chẳng thấy đâu.

Lại một hôm, Mimi và Tam Thể đứng chơi ngơ ngẩn ngoài sân. Nghe tiếng gà kêu sớn sác ngoài vườn, chúng chạy ra. Thấy đàn gà ngơ ngẩn, là cái ý muốn trêu chọc lại nảy ra trong óc hai con mèo. Chúng xô ra, nấp ở bụi, rung cây và lá, giả cách đuổi đàn gà. Đàn gà con sợ nhớn nhác, chạy tán loạn, xa ngoài bờ cỏ. Mãi đến lúc thực tối, mới dám lần mò về chuồng.

Thế rồi chiều nào chúng cũng ra trêu gà. Một hôm, chẳng biết sao lạc đâu mất hai con gà nhỏ. Cả nhà ồn cả lên. Người ta ngờ hai con gà đã bị cáo bắt. Cáo là một loài ghê gớm, ác lắm, chuyên giết hại những bạn gà vịt trong sân. Chao, hai con gà nhỏ này đến chết về cáo mất rồi. Nhưng vùng này ở giữa làng đồng người không có cáo. Người ta có ý ngờ cho một con... một con cáo nhà. Đó là mụ Mướp Mèo mướp bị nghi đích danh.

***

Tại sao bà lão Mướp lại bị nghi là Mướp bắt ăn gà?

Nguyên vì người ta vẫn đồn rằng bao giờ khi nào mèo già cùng hóa cáo. Mèo già rồi mèo biến đổi dần dần cả thân hình và tính nết. Trước hết, lông mọc dài xù ra. Hai con mắt sáng quắc. Những móng chân nhọn mọc dài, khoăm lại. Khác hẳn móng mèo. Móng này để xẻ thịt. Rồi tính tình mèo cũng thay đổi. Mèo ít ở nhà. Mèo hay đi vơ vẩn ngoài vườn, ngoài ao. Rồi một hôm, mèo sẽ bỏ nhà đi biệt hẳn, không về nhà nữa. Mèo ra ở bờ ở bụi, sống lang thang, trong hố và bắt đầu cuộc sống của một con cáo, ấy là mèo già hóa cáo.

Những chuyện đồn đại, người ta có ý ngờ cho mấy con mèo già. Chứ thực mèo già có hóa cáo hay không, cái đó, thực cũng chưa ai được mắt trong thấy bao giờ.

Chẳng may trong nhà này lại có một bà lão mèo già, đã sống ngoài mười tuổi. Thế lão lắm rồi. Kịp đến, nhà lại mất hai con gà nhỏ. Thế là tất cả trong sân đều đổ diệt cho bà lão Mướp gây ra tội ác.

Mấy thím vịt bảo hôm nào cũng thấy Mướp đi rà rà quanh chuồng. Anh ngỗng canh vườn cam đoan là tối hôm kia có thấy một thằng cáo chạy vụt từ góc vườn lên thềm nhà. Cáo gì cáo chạy lên thềm hè. Đúng là mụ Mướp đã hóa cáo, đã hóa ra mà cà rồng. Đến đàn gà, cứ chập tối là quáng mắt, mà cũng đồn rằng trông thấy Mướp đi đêm ra ngoài bờ ao.

Tin đồn ấy đến tai Tam Thể và Mimi. Hai anh này chỉ dám khảo chuyện nhỏ với nhau. Bởi vì câu chuyện có can hệ đến họ nhà mèo. Các cu cậu bàn:

- Quái, chiều hôm trước mình vẫn thấy đủ đàn gà, phải không Mimi?

- Hay có lẽ...

- Có lẽ sao?

- Có lẽ bà lão Mướp xơi thực.

- Ta đi hỏi. Xem nếu bà lão đã hóa cáo thực thì anh em ta đuổi ngay ra khỏi nhà. Ở đây, thêm tai tiếng nhà mèo chúng ta. Anh nghĩ sao?

- Tôi cũng nghĩ như thế. Nhưng để sáng mai hãy hỏi, bây giờ bà lão đi mò rồi.

***

Sáng hôm sau, Mimi và Tam Thể đi tìm hỏi bà lão Mướp thực. Can đảm lắm mới dám mon men đến hỏi. Bởi vì, hai con mèo nhỏ chỉ nói năng khoác lác, chứ giáp mặt các bậc có tuổi, hai cậu vẫn sợ như thường.

- Thưa bác, người ta đồn...

- Đồng sao?

- Người ta đồn rằng bác hóa cáo?

Mụ Mướp cười, quờ chân lên vuốt ria:

- À! Ta cũng nghe thấy đồn như thế. Chúng bay nghĩ sao?

- Chúng tôi nghĩ... à …

- Chúng tôi nghĩ...

- Có phải chúng bay nghĩ có lẽ ta cũng sắp hóa cáo thực. Ta hãy dẫn sự tích cho các bay nghe nhé. Họ mèo nhà ta vốn hiền lành. Chúng ta suốt đời ở trong nhà với người. Chúng ta bắt chuột, trừ hại cho người. Cho tới ngày già lão, như tao đây, tự nghĩ không giúp gì cho người được nữa, thì hay đi lang thang, kiếm một chỗ ăn nghỉ kín đáo trong bụi tre. Để khi nào ốm yếu quá, biết mình không thể sống được, sẽ đến nằm ở nơi ấy mà chết. Như thế, khuất mắt mọi người. Do đó, người ta ngờ rằng chúng ta già thì hóa cáo. Nhưng có phải thế đâu. Chúng ta chỉ muốn: Khi khỏe, chúng ta giúp ích cho người. Lúc yếu tự nghĩ không làm gì được nữa, tìm một nơi nằm nhắm mắt. Im lặng, không than thở, không kêu rên. Im lặng, không bận gì đến ai và không ai biết mình thế nào.

Nhưng mèo cũng có thể hóa cáo thực. Song chỉ có những đứa như chúng bay, sau này già tất hóa cáo. Bởi vì chúng bay là những quân vừa lười vừa độc ác. Chúng bay trêu chó. Chúng bay ăn nhái. Chúng bay đuổi gà. Vì chúng bay đuổi gà mà hai con gà nhỏ lọt chân xuống sàn mà chết chẹt ở trong chuồng. Rồi chúng bay sẽ hóa cáo. Nếu hình thù chúng bay không hóa cáo thì bụng dạ chúng bay cũng hóa cáo. Tao báo cho mà biết như vậy. Có liều liệu sớm tu tỉnh lại, không rồi hóa cáo đấy.

Hai con mèo nhỏ nhìn nhau, rồi lủi thủi ra ngoài.

***

Sáng hôm sau, Mimi và Tam Thể ra chuồng gà, ngó vào. Quả nhiên thấy hai con gà con kẹt chân vào khe sàn chết chỏng gọng từ hôm nào. Hai cậu đột nhiên thở dài. Và nghĩ sợ bà lão Mướp. Từ khi mẹ chúng chết, không được một lời dạy bảo nào. Hôm qua, lần này là lần thứ nhất, hai đứa trẻ nghe mấy câu răn dạy. Chúng ngẫm nghĩ lắm.

TÔ HOÀI